Siirt Üniversitesinde yürütülen bilimsel araştırma, Siirt fıstığının atık kabuklarının tarımda önemli bir kaynak olarak kullanılabileceğini ortaya koydu. Fıstık kabuklarından elde edilen biyokömürün buğday bitkisinin kök gelişimini yüzde 50'ye varan oranda artırdığı, topraktaki nitratın yıkanmasını ise önemli ölçüde azalttığı belirlendi. Araştırmanın sonuçları, 19 Kasım'da Antalya'da düzenlenecek COP31'de uluslararası katılımcılara sunulacak.

Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesinde gerçekleştirilen araştırma, kentin önemli tarımsal ürünlerinden Siirt fıstığının üretimi sırasında ortaya çıkan atıkların yeniden ekonomiye kazandırılmasını hedefliyor.

Prof. Dr. Mesut Budak ve Doç. Dr. Harun Bektaş danışmanlığında, yüksek lisans öğrencisi Kübra Polat tarafından yürütülen ve 2023 yılında tamamlanan tez çalışmasında, Siirt fıstığının sert ve yeşil kabukları yaklaşık 500 derecede yavaş piroliz yöntemiyle işlenerek biyokömüre dönüştürüldü.

Elde edilen biyokömürün farklı toprak yapılarında buğday bitkisinin gelişimi üzerindeki etkileri incelendi. Araştırma sonucunda biyokömür uygulamasının bitki kök gelişimini yüzde 50'ye varan oranda artırdığı ve bitki besin elementlerinden nitratın topraktan yıkanmasını önemli ölçüde azalttığı tespit edildi.

Fıstık Atıkları Tarımsal Üretime Kazandırılıyor

Araştırma hakkında bilgi veren Prof. Dr. Mesut Budak, Siirt'te 12 milyonu aşkın fıstık ağacından yaklaşık 30 bin ton ürün elde edildiğini, bu üretim sırasında buna yakın miktarda atığın da ortaya çıktığını belirtti.

Fıstık bahçelerinden elde edilen boş ve yeşil kabukların özel işlemlerden geçirilerek biyokömüre dönüştürüldüğünü ifade eden Budak, bu materyalin toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini iyileştirme potansiyeline sahip olduğunu söyledi.

Biyokömürün yalnızca tarımsal verimlilik açısından değil, karbon depolama ve küresel ısınmayla mücadele bakımından da önemli olduğunu vurgulayan Budak, atıkların kararlı karbon formuna dönüştürülerek uzun süre toprakta muhafaza edilebildiğini kaydetti.

Sonuçlar COP31'de Sunulacak

Doç. Dr. Harun Bektaş ise araştırmanın iklim değişikliği, kuraklık ve değişen yağış rejimlerine karşı tarımsal üretimin dayanıklılığını artırma açısından önemli sonuçlar ortaya koyduğunu belirtti.

Biyokömür uygulamasıyla buğday bitkisinin kök gelişiminde yüzde 50'ye varan artış gözlemlediklerini ifade eden Bektaş, güçlü kök gelişiminin bitkilerin kuraklık dönemlerine karşı dayanıklılığına katkı sağlayabileceğini söyledi.

Araştırmanın COP31'in hedefleriyle örtüşmesi nedeniyle sunum programına kabul edildiğini belirten Bektaş, 19 Kasım'da Antalya'da gerçekleştirilecek konferansta Siirt fıstığı atıklarının tarımsal üretimde nasıl değerlendirilebileceğini uluslararası katılımcılarla paylaşacaklarını bildirdi.

Çalışmayla Siirt fıstığının yalnızca gıda ürünü olarak değil, tarımda sürdürülebilir üretim, atık yönetimi ve karbon depolama alanlarında da değerlendirilebilecek önemli bir kaynak olduğu ortaya konuldu.