Bu haber kez okundu.

Bilge ozanlar olan dengbêjler, Kürt tarihi boyunca belleğinde yer edinmiş önemli olayları destansı kılamlarla (türkülerle) insanın ruhunu saran ve etkileyen bir tarzda söylemişlerdir.

Yazının kullanılmadığı dönemlerde toplumsal olayları hep canlı tutup önceki kuşakların bıraktıkları mirası,her yeni gelişmeyle beraber bir sonraki kuşağa aktararak 20. yüzyıl sonlarına kadar süren, gelişmiş bir sözlü edebiyat geleneğini oluşturmuşlardır. ”Bizim eserimizi bizden alsınlar. Nasıl ki biz Evdalê Zenikê’den aldık, onlar da bizden alsınlar.” Kürtlerde yazının yaygınlaşmasına kadar bu önemli misyonu taşıyarak, yazılı Kürt edebiyatının temelini oluşturan destanların, kılamların, hikayelerin ve masalların önemli bir bölümünü günümüze kadar ulaştırmışlardır. Medrese'de eğitim görmüş şairlerin eserleri bu istisnanın dışındadır.

Halk arasında zengin ve etkileyici bir anlatıma sahip, belleği güçlü dengbêjlere değer verilir, dolayısıyla bu işi en iyi yapanlar dengbêj sıfatını alırlar. Bu sıfat daha çok erkekler için kullanılır. Dengbêji özelliklerden kılamlar icra eden kadın sanatçılar olsa da, onlar için daha çok stranbêj (türkücü) sıfatı kullanılmıştır. Ama buna rağmen bir çok kadın dengbêj de vardır. Çok renkli ve çok lehçeli olan Kürt toplumunda birbirinden farklı kılamlar vardır. Bazı kılamların ezgilerinde,bölgeden bölgeye farklılıklar olsa da,geneli birbirine benzerdir. Bu farklılıklar çoğu zaman her dengbêjin kendine has olan söyleyiş üslubundan ve icra ettiği kılama kattığı dramatik öğelere yer verdiği renkli tondan kaynaklanır.

Geleneksel Kürt müziği tek sesli (monofonik) ve vokal bir karaktere sahiptir. Dengbêjlik ve kılam özellikle Serhat bölgesinde Evdalê Zeynikê ile en özgün halini almış, buradan tüm Mezopotamya coğrafyasına yayılmıştır. ”Kürt kılamlarına yoğun bir lirizm katmış ve Kürtlere özgü bir lirik üslup oluşturmuştur.”

Evdalê Zeynikê’den sonra gelen kuşak, o zamana kadar kılamları belli ezgilerle ve enstrümansız söyleyen dengbêjlerin aksine meyi de kullanmaya başladırlar. Meyi kullanan biri de Şeroyê Biro’dur. Her kılamın bir ezgisi vardır ve kılam o ezgiyle bir bütün olarak dengbêjlerin hafızasında yer alıyordu. ”Bir dengbêjden herhangi bir kılam isteyin, size sözcükleri hemen sıralayamaz, önce ezgiyi mırıldanır sonra sözleri düz olarak sıralar. Çünkü o kılam uçar gider. Bu kovalamaca müziğin araya girmesiyle son bulur.”

Siirtli Dengbêj Sadullah Erden, Siirt Manşet okurları için kılam (türkü) seslendiriyor. Fırsat buldukça değerli Dengbêjimizin kılamlarını siz değerli okurlarımızla paylaşmaya gayret edeceğiz.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
zeki 7 yıl önce

bence söylenecek fazla bişey yok.yüreğine ve parmaklarına sağlık sadullah abi

banner359

banner362